Kon de Grote Piramide zingen?

Op zoek naar de akoestische geheimen van een oud priesterdom.

Een reiziger in de grijze oudheid die de woestijn doorkruiste kon het geluid al op kilometers afstand horen. Het was een diepe bas toon, die door de Nijlvallei denderde. Deze toon werd misschien vergezeld door een andere, iets hogere toon. De twee noten vormden samen een ijl resonerend geheel. Terwijl het geluid steeds harder en indringender werd moest de reiziger een gevoel van afschuw en bewondering hebben gekregen. Het moet haast geleken hebben alsof de stem van God, heerser van het universum, hem opriep om getuige te zijn van het feit dat het geluid werd voortgebracht door een stenen gebouw dat ongeveer 150 meter boven de grond uittorende.

Daar, op het Giza-plateau, in het land dat vandaag Egypte heet, zond de grote Piramide een muzikale boodschap over het zand. Hoe buitensporig het ook moge klinken, de piramide zong.

Het wonder van de “zingende piramide” werd mogelijk gemaakt door twee smalle schachten van ongeveer 20 centimeter in het vierkant. Deze schachten waren in de noordelijke en zuidelijke kanten van de piramide aangebracht. Deze gingen ongeveer 70 en 52 meter de piramide in en kwamen uit in de zogenaamde Koningskamer die in de piramide is aangebracht op 42 meter boven de grond. In tegenstelling tot de schachten die naar de Koninginnekamer liepen waren deze niet afgesloten. De schachten, zo moeten we benadrukken, zijn uniek. Ze zijn tot nu toe alleen aangetroffen in de Grote Piramide en verder in geen enkele andere piramide of tombe. Sommige Egyptologen geloven dat de schachten aangelegd waren om de Koningskamer te ventileren.

Deze theorie verklaart echter niet de specifieke hoek die de schachten vormen. Als ze aangelegd waren als ventilatiemiddelen zouden de bouwers hun doel beter hebben kunnen bereiken als de schachten horizontaal waren aangelegd.

Andere wetenschappers denken dat de schachten zijn aangelegd als geleiding voor de ziel van de overleden heerser. Een populair idee van de laatste tijd is dat de schachten in lijn staan met de sterren waar de heerser herboren zou worden. Als we het idee van de heerser die begraven ligt in zijn kamer aandacht schenken, moeten we concluderen dat bij het oude Egyptische geloof de overledene goed in staat was om zelfs door een massieve muur heen te reizen. De overledene had dus beslist geen behoefte aan open schachten.

Eén ding kunnen we wel vaststellen en dat is dat de aanwezigheid van deze schachten van het hoogste belang was bij het ontwerp van de piramide. Zoals Rudolf Gantenbrink vast stelde heeft de precieze hoek door het gesteente zodat de schachten op dezelfde hoogte uitkwamen ervoor gezorgd dat de bouwers een enorme hoeveelheid werk, tijd en energie hebben moeten opbrengen om de aanleg voor elkaar te krijgen.

Zouden de akoestieke eigenschappen voor een antwoord kunnen zorgen? De Koningskamer is niet alleen uniek vanwege de aanwezigheid van de schachten maar ook door het feit dat hij bijna geheel uit graniet is opgetrokken. Vanwege deze materiaalkeuze (graniet is een kwartsdragend gesteente met een hoge resonantie) heeft de kamer buitengewone akoestische eigenschappen.

De bijzondere eigenschappen van de Koningskamer zijn al eeuwen bekend. In 1581 meldde Jean Palmerme, een Frans wetenschapper, dat de granieten sarcofaag als een bel klonk als men er op sloeg. Andere reizigers gebruikten dezelfde term en het werd al gauw een favoriet kunstje van de plaatselijke Arabische gidsen.

Maar het is niet alleen de sarcofaag. Het is algemeen bekend dat de kamer op ieder geluid resoneert of het nu voetstappen zijn of gefluister. Om deze reden wordt de kamer vaak door reisgezelschappen gebruikt om te mediteren.

De laatste jaren is de kamer onderzocht door een grote variëteit aan mensen zoals de fluitist Paul Horn, de schrijver Christopher Dunn en twee technici, Tom Danley en John Reid. Hun proeven hebben aangetoond dat de kamer een indrukwekkende tijd nodig heeft om een geluid te doven en dat de weergalm van de kamer het sterkst is bij zeer lage frequenties.

Toen de Amerikaanse akoestisch ingenieur Tom Danley een basnoot van 30 Hertz door een systeem van versterkers losliet op de kamer was de resonantie zo sterk dat “verscheidene teamleden zich een ongeluk schrokken” en “iedereen maakte dat ze bij de uitgang kwamen.”

De Engelse akoestisch ingenieur John Reid heeft opgemerkt dat de verhouding van de afmetingen van de kamer (2:1) ideaal zijn voor het creëren van een krachtige resonantie van lage frequenties.

Een belangrijk onderdeel vormt een torenachtige structuur die tot 15 meter boven de kamer doorloopt. Deze structuur wordt onder andere gevormd door 4 platte, granieten vloeren die gevormd worden door 34 horizontale balken en op het hoogste punt bevinden zich 24 console’s. De enorme granieten balken hebben een gecombineerd gewicht van 1200 ton dat we moeten optellen bij de 300 ton van de 9 balken van het zichtbare plafond. Waarom hebben de bouwers zo veel graniet gebruikt?

Egyptologen hebben altijd aangenomen dat deze vloeren op de eerder beschreven wijze zijn geconstrueerd om het gewicht dat op de onderliggende kamer rust te verdelen. Maar moderne ingenieurs hebben ontdekt dat zoiets ook op een veel simpeler manier bereikt kon worden. Het was gewoonweg onnodig om vier extra vloeren aan te leggen. Als deze dus niet nodig waren, wat was hun doel dan?

Men gelooft dat het antwoord ligt in de resonerende eigenschappen van graniet. Dit zou de variëteit in de afmetingen van de balken verklaren. Ook de groeven die in sommige balken zijn geslepen zouden hierdoor verklaart zijn. De balken zouden door het aanbrengen van deze groeven tot een uiterste precisie gestemd zijn. Dit systeem is te vergelijken met de manier waarop een gitarist zijn snaren van verschillende tonen voorziet, namelijk door hem met behulp van zijn vingers langer of korter te maken.

Intrigerend is ook het feit dat de granieten toren vrijstaand tussen twee kalkstenen muren staat zonder ingesloten te raken door het metselwerk. Het is alsof de bouwers op die manier de vibratie wilden maximaliseren en via de balken naar de onderliggende kamer wilden transporteren.

De vloer van de kamer lijkt dit te bevestigen omdat hij in plaats van op een vlakke ondergrond op een nodulaire ondergrond gelegd is. Men kan deze ondergrond het beste vergelijken met een omgekeerde eierdoos waardoor de vloer alle vrijheid krijgt om te vibreren.

Op die manier vormde de Koningskamer als het ware een grote luidspreker. Maar hoe precies was hij nu gestemd?

Sommige schrijvers hebben gesuggereerd dat de Koningskamer ontworpen was om de stemmen van de priesters te laten resoneren. Op deze manier kon het lichaam van de overleden heerser in zijn sarcofaag gestimuleerd worden door middel van geluid. Of, en dat is controversiëler, een levend persoon, die erin lag kon op die manier gestimuleerd worden om een hoger bewustzijn binnen te treden. Tegen deze theorie pleit echter de hoofdfrequentie van de kamer, ongeveer 30 Hertz of minder, die veel te laag is om door de priesters voortgebracht te kunnen worden. De aanwezigheid van de 122 ton graniet in de torenstructuur suggereren een veel krachtiger geluidsbron.

Om deze redenen neemt men aan dat de Egyptenaren de vibraties van de Aarde zelf wilden vastpinnen.

Om dit te begrijpen, moeten we het feit aannemen dat de planeet waar we op leven resoneert en vibreert. Het geluid is echter zo laag dat niemand het opmerkt. Deze geluiden worden voor het merendeel voortgebracht door het schuiven van de tektonische platen maar ook het voortdurende bombardement met elektromagnetische deeltjes uit de ruimte speelt een rol.

Het is daarom mogelijk, aldus de schrijver Christopher Dunn heeft gesuggereerd, dat de Grote Piramide als een akoestische hoorn functioneerde die de vibraties van de Aarde doorgaf.

Deze laag frequente vibraties zouden door de fundering van de piramide worden opgevangen om vervolgens te weerklinken met behulp van de granieten balken boven de Koningskamer. Het idee van de verschillende maten en massa’s van de balken zou in een harmonieus geheel hebben geresulteerd. De tonen werden versterkt tot een hoorbaar niveau. De geluiden warden vervolgens doorgegeven aan de onderliggende kamer die ontworpen was om de geluiden verder te versterken en uit te zenden.

Dit brengt ons weer terug bij de unieke schachten die aan het begin van het artikel werden genoemd. Hun doel zou het uitzenden van het geluid kunnen zijn geweest. (NB. Het is niet zeker dat de uiteinden open waren maar het zou een koud kunstje zijn geweest om een beschermkap, tegen vogels, vleermuizen, insecten en regenwater, aan te brengen.)

De Grote Piramide zou aldus een geo-vibrationele resonantie versterker zijn geweest. John Reid deed een intrigerende ontdekking. De schachten, zo vertelde hij, deden hem veel denken aan orgelpijpen met een afmeting van 20 cm. in het vierkant. In het licht van de hierboven beschreven theorie vertelde Reid vervolgens dat de kegelvormige holte van de zuidelijke schacht hem deed hem denken aan een afgestelde Helmholtz resonator. Zou het geluid dat deze schacht binnen geleid werd aangepast zijn om zodoende de twee schachten een verschillende toon te laten horen?

Op dit punt lijkt het me belangrijk om met nadruk te vertellen dat ik beslist niet wil benadrukken dat de piramidebouwers geavanceerde kennis bezaten van de akoestiek. Het is waarschijnlijker dat zij die kunst te danken hadden aan een nauwkeurige observatie van de natuur, door simpelweg te experimenteren. Misschien hebben ze wel gebruik gemaakt van een, later ontmantelde, test piramide. Ik suggereer dus dat ze niets meer hadden dan praktische werkervaring. Voor wat het uitgezonden volume betreft is het resultaat moeilijk te schatten zonder een voorbeeld. Het is echter wel een feit dat geluidsgolven met een lage frequentie over grotere afstanden hoorbaar zijn en het is daarom aannemelijk dat de stem van de “zingende piramide” tot op kilometers afstand gehoord kon worden.

U zult zich nu langzamerhand wel gaan afvragen waarom de bouwers van de piramide zichzelf zoveel problemen bezorgden bij de bouw van deze enorme geluidsgenerator.

Het antwoord op de vraag wat de echte bedoeling van het bouwwerk was kunnen we vinden in de boeken “Pyramid of Secrets” en de “The Midnight Sun” van de schrijver Alan F. Alford. Hierin wordt verteld dat de Egyptenaren niet noodzakelijkerwijs een zonnecultus beoefende maar meer een “cultus der schepping” waar ze herhaaldelijk teksten uit de piramide gebruikten. Een belangrijk thema in deze vertellingen is de opstanding van de schepper uit de Aarde en zijn vertrek naar de sterren, waarbij hij vergezeld werd door grote commotie en lawaai. De Aarde beefde. Isis en Nephthys schreeuwden van verdriet. De goden schreeuwden. De stem van Geb, de Aarde, resoneerde. De heerser spreekt tegen de hemel. Hij komt naar voren als “Het Grote Woord” met de goden op zijn “lippen.” Hij stijgt op met een brul. In al deze bewerkingen van de scheppingsmythe is de aanwezigheid van geluid nadrukkelijk aanwezig. Deze aanwezigheid houdt verband met de rampzalige aard van de gebeurtenis. Wat nog meer telt, is dat het geluid in kwestie beschreven wordt als laagfrequent. (“Sidderen en beven van de Aarde”.)

Het zou daarom zinnig zijn geweest als de piramide lag frequent geluid uit zijn schachten zou hebben laten horen. Dergelijk geluid was immers nauw verbonden met de schepping. Evenredig met deze theorie ligt het geloof dat de sarcofaag die metaal bevat de vrucht van de god-schepper zou bevatten. Als we de piramide als dusdanig bekijken, en niet alleen als graftombe, zouden we op een aannemelijke manier de enorme afmetingen, de zorg waarmee hij gebouwd is en de astronomische kosten kunnen verklaren.

In plaats van alleen een mausoleum kunnen we met bovenliggende gedachte in het achterhoofd aannemelijk maken dat de piramide, in al zijn majestueuze schoonheid, een eerbetoon aan het leven zelf is.

Dit was waarschijnlijk ook de achterliggende bedoeling van de boodschap die over de woestijn heen dreunde. Als dit waar is, en dat is gelijk ook het meest speculatieve achter het boek “Pyramid of Secrets,” waarom zendt de piramide dan niet langer zijn gezang uit? En waarom is er in de Egyptische cultuur geen legende terug te vinden over de “zingende piramide?”

De verklaring ligt in het feit dat de Grote Piramide waarschijnlijk al na enkele honderden jaar structurele schade heeft opgelopen. De dakbalken zijn gescheurd en ontzet, de muren zijn naar buiten gedrongen en de stenen vloeren zijn van hun plaats afgetrild en ontzet. Egyptologen schrijven deze toestanden toe aan een aardbeving.

Het vreemde hieraan is dat alleen de Koningskamer door deze gebeurtenis lijkt te zijn beïnvloed. Geen enkele andere kamer of hal heeft duidelijke schade opgelopen. Men neemt aan dat dit het idee dat de Koningskamer extra gevoelig was voor de vibraties van de Aarde hierdoor versterkt wordt. Terwijl de rest van de piramide ongevoelig lijkt te zijn geweest voor de schok lijkt het erop dat de torenachtige structuur geleden heeft onder een overdosis aan vibraties. Het lijkt aannemelijk dat de schade werd veroorzaakt door een meteoriet inslag die waarschijnlijk rond 2350 v. Chr. In het Midden-Oosten heeft plaatsgevonden. Dit is ongeveer 200 jaar nadat de piramide klaar was.

Deze inslag heeft gezorgd voor een enorme toename in de hoeveelheid energie die vrijkwam Het is maar al te waarschijnlijk dat deze gebeurtenis meer was dan het geluidssysteem van de piramide aan kon. Als dit het geval was is er ook een eind gekomen aan het enorm ingenieuze en ambitievolle werk dat er aan het bouwwerk verricht is.