Verlamming tijdens de slaap.

Er zijn berichten van talloze mensen in de hele wereld over aanvallen door psychische entiteiten. Waar ligt de oorzaak- in de geestenwereld, of in een onbekend gebied van het slapende brein?

Het was tien voor half vijf in de nacht toen Ronald Seigel wakker werd van het gekraak van zijn slaapkamerdeur. Hij hoorde voetstappen zijn bed naderen, en het geluid van zwaar ademhalen. De naderende entiteit rook muf. Verlamd van schrik lag Seigel achterover.

"Er leek een donkere gestalte aanwezig te zijn in de kamer, herinnert Seigel zich. "Ik probeerde de dekens van me af te gooien en op te staan, maar ik was vastgenageld aan het bed. Er lag een gewicht op mijn borst. Mijn hart ging heftig te keer en ik had moeite met ademen."

Vervolgens raakte het schepsel Seigels nek en arm aan en fluisterde iets in zijn oor. "Ieder woord kwam uit een mond die stonk naar tabak," vertelt Seigel. "De taal was vreemd, als een soort Engels dat achterstevoren wordt gesproken. Seigel, die nog steeds niet kon bewegen, keek naar de wekker op zijn nachtkastje. "Dit is geen droom," dacht hij.

Gedeelde ervaringen.

Plotseling verplaatste de entiteit zich en ging op Seigel zitten. Het bed begon te kraken. "Ik voelde een soort sexuele vervoering en begon het bewustzijn te verliezen. Plotseling viel de stem stil. Ik voelde hoe de indringer langzaam de kamer verliet. Langzamerhand werd de druk op mijn borst minder." Het was ondertussen half vijf 's ochtends en Ronald Seigel, een vooraanstaand professor in de psychologie aan de Universiteit van Californië, was net blootgesteld geweest aan een aanval van iets wat veel mensen een psychische entiteit zouden noemen.

Al eeuwenlang hebben mensen uit alle culturen van de wereld gelijke aanvallen beschreven. Ze gebeuren meestal 's nachts, net voor het in slaap vallen of wakker worden, en de doodsbange slachtoffers worden altijd onderworpen aan een totale verlamming, druk op de borst en zinnenprikkelende activiteit. Zoals bij veel andere "bovennatuurlijke" verschijnselen lijken de overeenkomsten tussen de gebeurtenissen te wijzen op een werkelijk bestaand fenomeen. Maar waar komen deze vreemde "wezens" vandaan?

Als we de folklore en veel huidige paranormale onderzoekers moeten geloven, zijn deze entiteiten kwaadaardige, aan de aarde gebonden geesten- demonen en heksen die ons in onze slaap aanvallen. Een van de bekendste tradities uit de folklore is die van de "Old Hag" (oude heks) uit Newfoundland in Canada, een angstaanjagend wezen dat 's nachts op bezoek komt. In Duitsland heet zij "Mare", een oud germaans woord dat "nachtelijke kwelgeest" betekent en waar ook het woord "nachtmerrie" van afgeleid is.

Gedroomde minnaar.

Een bekende variatie op de Old Hag is de incubus, de "demonische minnaar" of geest die geslachtsverkeer heeft met de levenden. Het Latijnse "incubare" betekent "gaan liggen op", en de incubus wordt vaak verantwoordelijk gehouden voor het verpletterende gewicht op de borst en de sexuele opwinding die bij deze aanvallen een belangrijke rol spelen.

Maar Ronald Seigel en andere psychologen zoeken de verklaring voor deze universele ervaringen bij een veel voorkornend, rnaar zelden besproken verschijnsel- de verlamming tijdens de slaap.

Slaapritmes.

Iedere nacht dromen we, of we het ons herinneren of niet. We kunnen de dromen 's ochtends vergeten zijn, maar onze geest is buitengewoon actief terwijl de meest ongelooflijke scenes zich afspelen, en ons lichaam is volkomen verlamd. Dat moet ook wel, anders zouden we in onze dromen gaan bewegen, met rampzalige gevolgen. Normaal gesproken zijn dan de spieren geheel ontspannen en reageren niet op wat de geest wil. Alleen de spieren die de ogen en de ademhaling besturen zijn in bedrijf.

Als we 's ochtends wakker worden is deze verlamming meestal voorbij. Maar heel soms gaat er iets mis met het mechanisme dat het wakende en het slapende leven uit elkaar houdt. In zulke gevallen voelen we de verlamming aankomen op het moment dat we in slaap vallen of wakker worden, en we kunnen dan niet bewegen, praten of schreeuwen.

Deze verlamming tijdens de slaap gaat bijna altijd vergezeld van een snelle hartslag, problemen met de ademhaling en een gevoel van hevige angst. Het slachtoffer is zich bewust van zijn of haar omgeving, maar zit gevangen in wat de wetenschappers een "hypnogogische hallucinatie" noemen. Dit is een schemergebied tussen waken en slapen waarin onze dromen buitengewoon levensecht lijken.

Voor veel mensen is het eerste teken van de verlamming een vreemd geluid. Het wordt soms beschreven als gejank of geneurie, maar kan ook lijken op voetstappen, het geluid van een motor of zelfs "luid geschreeuw en schel gelach". Het lichaam kan gaan trillen en er zijn gevallen waarin het lichaam buitenmatig ging schudden of kronkelen.

Er kunnen vreemde lichtverschijnselen in de kamer te zien zijn- lichtflitsen, sterretjes of oplichtende voorwerpen. Soms lijkt de hele kamer te zijn verlicht door een griezelig schijnsel en worden voorwerpen omgeven door een stralenkrans of rare vonken.

Maar het meest angstaanjagende van de verlamming tijdens de slaap is het gevoel dat er iemand aanwezig is. Misschien zie je niemand en is er dus eigenlijk geen reden voor je angst, maar je weet dat er iemand is. In veel gevallen is die entiteit wel zichtbaar- de ogen zijn vaak open tijdens de verlamming- en kan een of andere vorm aannemen. Hij kan een mens lijken, een dier, een demon, zelfs een buitenaards wezen, en kan blijkbaar moeiteloos van gedaante veranderen.

Dromen over buitenaardse wezens.

Veel onderzoekers zijn er vanwege deze "bezoekerservaring" van overtuigd dat de klassieke ontvoering door buitenaardse wezens niets anders is dan een verlamming tijdens de slaap. In zijn verhandeling Alien dreamtime vertelt de gepensioneerde psycholoog Robert Baker nog eens het verhaal van het bekende ontvoeringsslachtoffer Whitley Strieber.

"Midden in de nacht werd ik plotseling wakker", schreef Strieber, "en er stond iemand vlak bij mijn bed. Aan zijn enorme, donkere ogen kon ik zien wie hij was... Ik kon me niet bewegen, kon niet schreeuwen, kon niet ontsnappen... Iedere spier in mijn lichaam was zo gespannen dat het leek of hij zou knappen. Ik kon nauwelijks ademhalen."

Baker wijst er op dat de herinneringen van Strieber vrijwel geheel overeenkomen met die van Ronald Seigel. "Het enige, maar essentiële verschil is dat slachtoffers van verlamming tijdens de slaap die naar een deskundige therapeut gaan, uitgelegd krijgen wat het verschijnsel inhoudt, terwijl degenen die naar aanhangers van de ontvoeringstheorie gaan, te horen krijgen dat ze zijn ontvoerd."

Volgens de sceptische visie van Baker zijn de buitenaardse ontvoeringen niets anders dan moderne mythen die voortkomen uit de verlamming tijdens de slaap. De zoemende geluiden en de griezelige trillingen tijdens de verlamming veranderen in ruimteschepen, de aanraking van de Old Hag wordt het onderzoek door buitenaardse wezens, en de sensaties van zweven en vliegen worden een reis naar de sterren.

Het enige probleem van deze theorie is dat hij geen verklaring geeft voor alle ontvoeringen. Er zijn talloze gevallen van ontvoeringen bij daglicht, of van meerdere personen tegelijk, waarvan sommige door andere mensen zijn waargenomen. Dit bezwaar kan ook worden aangevoerd tegen de stelling dat alle "bovennatuurlijke" ontmoetingen het gevolg zijn van verlamming tijdens de slaap.

Gelijksoortige beleving.

De gedragsdeskundige David J. Hufford heeft een wat objectievere en onbevooroordeelder kijk op het fenomeen verlamming tijdens de slaap. In zijn baanbrekende studie The Terror That Comes in the Night stelt Hufford dat er meer aan de hand is met deze vorm van verlamming dan dat het verwarde brein een kunstje met ons uithaalt.

Het is Hufford opgevallen dat opmerkelijk veel mensen een gelijksoortige beleving van het verschijnsel hebben, vooral bij de hallucinaties van aanvallen door de 0ld Hag. Hij vindt het vreemd dat berichten over deze aanvallen uit de hele wereld komen, van klaarblijkelijk normale, gezonde mensen. Velen van hen kennen de oude verhalen niet en zijn niet geïnteresseerd in paranormale zaken.

Gewone nachtmerries kunnen enorm van inhoud verschillen, maar waarom, vraagt Hufford zich af, "is de beleving van de verlamming tijdens de slaap zo gelijksoortig in alle culturen?" Hufford trekt de conclusie dat het wetenschappelijk onderzoek nog niet eens aan die vraag is toegekomen, maar zich alleen richt op de analyse van de fysiologische processen die een rol spelen hij de verlamming tijdens de slaap.

Een andere realiteit?

Het is mogelijk dat er een volkomen natuurlijke verklaring is voor deze merkwaardige en aangrijpende ervaringen. Of misschien zal blijken dat ze uit een andere wereld stammen, waar het onderbewuste toegang tot heeft, en die even echt en universeel is als de wereld buiten ons.

Nader onderzoek naar de inhoud van hallucinaties bij de verlamming tijdens de slaap is nodig, anders zullen we het verschijnsel nooit echt leren begrijpen.

Mythes en verlamming tijdens de slaap.

Veel culturen in de hele wereld kennen hun eigen variant van de "Old Hag" uit Newfoundland.