Ten oosten van Qumran

Op zoek naar de wortels van het westerse geloof.

In 1947 werden er nabij de kust van de Dode Zee door lokale bedoeïenen zeven afbrokkelende rollen gevonden. Deze hadden daar waarschijnlijk verborgen gelegen sinds de tijd van Christus. Tegen het eind van het jaar 1956 hadden wetenschappers ongeveer 800 rollen gevonden in de woestenij nabij de ruïnes van Khirbet Qumran. In de Bijbelse tijd leefde er een geheimzinnige religieuze sekte in dat gebied dat op ongeveer op 35 km. afstand ligt van Jeruzalem. De plaats op zich heeft volgens historici gediend als klooster en fort. De stam werd de Essenen genoemd en men neemt aan dat zij de schrijvers van de rollen waren.

De laatste jaren is er een heftig internationaal debat op gang gekomen over het feit wie de rollen nu eigenlijk heeft geschreven. Van het gebaande pad afwijkende wetenschappers houden vol dat het gebied niet bewoond werd door een sekte. Zij beweren verder dat het een buitenpost is geweest voor een militante nationalistische beweging. Deze beweging, waarvan men denkt dat het de eerste Christenen waren, worden verantwoordelijk geacht voor het schrijven van de rollen. Als dat zo is dan bevindt het christendom zich in woelig vaarwater. Wij, van de Christelijke wereld, moeten ons christendom wellicht volledig herzien. En dat zal geen makkelijke taak worden. Een geheimzinnige sluier heeft zich over de Dode Zee, de rollen en hun betekenis uitgespreid waardoor ze eigenlijk net zo goed nog steeds verstopt liggen. In de tussentijd vormen de rollen geheimzinnige verbintenissen met landen zoals Tibet. Enkele van de belangrijkste teksten, een vierde deel van het totaal, heeft pas enkele jaren geleden het daglicht gezien. Dominicaanse priesters, die beweren bang te zijn voor de gevolgen, hebben de rollen tientallen jaren verstopt gehouden. In de tussentijd bleven zij de beschreven openbaringen in de rollen categorisch ontkennen. Tot op de dag van vandaag blijven de rollen één van de meest controversiële en raadselachtige vondsten van deze tijd.

Vanaf het begin werd de ontdekking overschaduwd door een intrigerende atmosfeer. Vlak na de ontdekking werd één van de manuscripten in Damascus onderzocht door een agent van de pas opgerichte CIA. De rol die de CIA in het geheel speelde blijft onduidelijk. Tijdens de politieke onrust die heerste rond de oprichting van de staat Israël, was het gedurende lange tijd onzeker wie de teksten als bezit kon opeisen, maar ook het feit wie ze geschreven kon hebben zorgde voor onrust. De rollen wisselden op de zwarte markt van eigenaar en kwamen onder meer terecht bij dubieuze antiekhandelaren. Jaren gingen voorbij. Alsof één of andere duistere kracht een vloek over de ontdekking had uitgesproken leek het alsof de wereld gefaald had bij de poging om de rollen te begrijpen. In 1954 werden er in een intrigerende advertentie in de Wall Street Journal originele Dode Zee Rollen aangeboden. Kort daarna verdwenen de rollen wederom achter een sluier, de sluier van het Vaticaan.

Onder het lakse toezicht van het Israëlische departement voor antiquiteiten, die er met veel pijn en moeite in geslaagd was om de rollen van de zwarte markt en andere bronnen te pakken te krijgen verdwenen de rollen naar de Ecole Biblique et Archeologique, een Dominicaans orgaan. Terwijl er langzaam maar zeker vertalingen begonnen los te komen, hield de Ecole een andere categorie manuscripten geheim. Tot nog niet zo gek lang geleden werd de inhoud van een vierde van de teksten, die melding maakten van het politieke, culturele en mystieke leven van de inwoners van Qumran geheim gehouden. Sommige wetenschappers suggereren dat de Dominicanen, omdat zij de inhoud zo lang geheim hielden, handelden in opdracht van het Vaticaan, omdat de teksten bedreigend zijn voor het geloof in de christelijke oorsprong. Deze suggestie is gebaseerd op de geschiedenis. In de negentiende eeuw, toen de wetenschap aan het ontwaken was, was het Vaticaan bezig om een afdeling op te richten die zich bezig moest houden met archeologische ontdekkingen en wetenschappelijke theorieën die betrekking hadden op de bijbelse geschiedenis.

Met de door deze instelling getoonde autoriteit konden archeologen de waarheid of de vervalsing van religieuze mythen aan het licht brengen, hierbij kunnen we de ontdekking door Heinrich Schliemann van het oude Troje als voorbeeld in ons achterhoofd houden. Terwijl de archeologen de ruïnes van de Tempel van Jeruzalem aan het daglicht bloot stelden zag het Vaticaan daar een serieuze bedreiging in. Een paar eeuwen geleden zouden ketters simpelweg op de brandstapel terecht zijn gekomen. Maar we spreken nu over de negentiende eeuw en daarom schiep het Vaticaan een wachtpost van het geloof. De naam van dit instituut was Ecole Biblique et Archéologique Française de Jerusalem. Vandaag de dag wordt de Ecole, terwijl hij grotendeels door de Franse regering wordt gefinancierd, grotendeels bemand door Dominicaanse priesters.

Om met de Dode Zee Rollen om te gaan werkte de Ecole in het geheim. Er werd door een internationaal team, voornamelijk bestaande uit Dominicanen, aan gewerkt. Dit team werkte op nauwkeurige aan de puzzel die de rollen en hun betekenis samen zou brengen. Ze werkten aan de vertaling om het Aramees en het oude Hebreeuws om te zetten naar de moderne talen. Ondanks de grote geheimhouding zijn er toch een paar details bekend over de Ecole en het team.

Hun bestaansreden: de interpretatie van archeologisch bewijs dat een dreiging zou kunnen vormen voor het Rooms Katholieke dogma.

Hun methode: het weigeren van toegang tot bepaalde Dode Zee teksten en misschien andere die gingen over de tijd tussen 150 voor Christus en 60 na Christus.

Hun motief: het neutraliseren van debatten over de politieke, culturele en religieuze inhoud aangaande het vroege christendom.

We weten ook dat andere vondsten, zoals de Nag Hammadi, sneller werden gepubliceerd in verhouding tot de Dode Zee teksten. In de pers werden de vertragingstactieken van de Ecole afgedaan als zijnde een schandalige werkwijze. Wetenschappers die probeerden toegang te krijgen protesteerden nadat ze tientallen jaren lang waren geweigerd. De leider van de Ecole, Vader De Vaux, beloofde publicatie data die in de jaren 70 van de vorige eeuw vielen om vervolgens in het jaar 1989 het jaar 1997 te noemen als mogelijkheid. Dat is maar liefst meer dan 50 jaar na de ontdekking van de rollen. Herschel Shanks, medewerker van het prestigieuze Biblical Archeological Review in Washington voerde aan dat het aaneensluiten en decoderen van de duizenden fragmenten die geschreven waren in oud Hebreeuws en Aramees een te zware taak was voor het team. Hij zei dat er nooit een publicatie van de rollen zou volgen omdat het team simpelweg te klein was. En Shanks had gelijk. De rollen zouden op andere wijze gepubliceerd worden.

In de herfst van 1991 veranderd alles. De Huntington Library in Californië kondigde aan dat zij op wonderbaarlijke wijze in het bezit was gekomen van een set foto’s van alle Dode Zee Rollen. In 1961 was Elizabeth Bechtel, echtgenote van Kenneth Bechtel van de megalitische maar schaduwrijke Bechtel Corporation, op de één of andere manier in het bezit gekomen van de foto’s. Zij had deze op haar beurt ter beschikking gesteld aan de Huntington Library. Hoe Mevr. Bechtel ze in haar bezit had gekregen is nog steeds een raadsel, misschien dankzij de banden van haar man met regeringen uit het Midden-Oosten. Het Ecole team en de Israëlische regering eisten de foto’s op. Het Israëlische departement van Antiquiteiten beschuldigde de Huntington Library zelfs van diefstal, ondanks het feit dat Israël de rollen in bezit had genomen als een vorm van oorlogsbuit. Ongeschonden antwoordde de Huntington Library op de beschuldigingen door wetenschappers voor het luttele bedrag van $10 toegang tot de foto’s te verlenen. De oude sluier was gelicht, gedeeltelijk tenminste.

Maar wat vertellen de rollen dan eigenlijk? Interpretaties verschillen nogal, maar sommige zinsneden suggereren dat de vroegere bewoners van Qumran heel veel te maken hadden met de vroege kerk. Wat de rollen gewicht geeft is dat de Bijbel, en Jezus, in Qumran-achtige zinnen en ritmes spreken. De betrokken zinsneden worden door wetenschappers, zoals Robert Eisenman in zijn boek The Dead Sea Scrolls Uncovered, in verband gebracht met de mentaliteit van de militante Zeloten die de dominantie van Palestina door de Romeinen aan de kaak stelden. De manier waarop Jezus de Farizeeërs terecht wees lijkt veel op de intonatie en het karakter van de rollen. In het bijzonder de vervloeking van de zonen van Belial, zoals vertaald door Eisenman, lijkt veel op de krachtige veroordeling van de Gevallen Engel en de Zonen van Belial. Ook Johannes de Doper spreekt veel zoals ook een Zeloot zou spreken. Ook de route naar de Jordaan waar hij Jezus doopte leidde vlak langs de ruïnes van Qumran. Jezus en zijn volgelingen moesten op hun beurt geweten hebben van het bestaan van de nederzetting.

Ook in de Acht Zaligheden en de Bergrede worden sleutelwoorden gebruikt alsof zij de tweede natuur van Jezus en de vroege Christenen waren. In het kort samengevat wijzen de sporen, omdat de rollen ouder zijn dan de Bijbel, er op dat het vroege christendom afkomstig zou kunnen zijn van de sekte van Khirbet Qumran. De rollen zouden dus net zo relevant zijn voor het christendom als de Bijbel. Dit wordt echter door de meeste wetenschappers luidkeels bestreden. Maar als men het Nieuwe Testament in ogenschouw neemt zien de meer vooruitstrevende wetenschappers specifieke passages die niet alleen een verband met Qumran suggereren maar ook de herkomst. Sommige teksten refereren aan de inwoners van Qumran als Volgelingen van het pad. De exacte tekst kan men terug vinden in het Nieuwe Testament.

De gehele Bijbel is in feite verzadigd met Qumraanse die de tekst een revolutionaire betekenis geven. In het bijzonder wijzen we hier op het gebruik van het Hebreeuwse Ebionim, dat de Arme betekent. Ook aan Christenen bekende synoniemen vinden we met gemak terug zoals de Zachtmoedigen en de Vertrapten. Steven Feldman, die ook aan de BAR in Washington is verbonden, verklaart dat de algemene terminologie van de rollen en het Nieuwe Testament niet meer zijn dan het algemeen gebezigde taalgebruik van die tijd en het verband tussen de inwoners van Qumran en de eerste Christenen ontspringt uit het brein van Bijbelse wetenschappers. Toch is er veel historisch bewijs voor handen dat in tegenspraak is met het Christelijke dogma, zoals het begin der schepping in 4000 voor Christus. Als het historische bewijs een verband legt tussen het christendom en de militante Zeloten wordt de tegenspraak zeer dramatisch. Oude kopieën van de rollen kwamen nabij Masada, het Joodse fort dat in de eerste eeuw door de Romeinen werd ingenomen, boven water.

De daar wonende Joodse Zeloten vereerden de rollen klaarblijkelijk als zijnde afkomstig van de Qumranese vorm van het Judaïsme. In de minderheid en hongerig pleegden de opstandelingen massaal zelfmoord in plaats van zich over te geven aan de spirituele en fysieke onderdrukking door Rome. Dat sommige geschiedkundigen Khirbet Qumran als een fort, en niet als klooster, zien met bindingen met de Maccabeïsche revolutie die plaats vond in de eerste eeuw voor Christus is in tegenspraak met de lang gekoesterde wetenschap dat de oevers van de Dode Zee bewoond werden door vreedzame Essenen. Met de verwijzingen in het Nieuwe testament naar de rollen en het tevoorschijn komen ervan in Masada, lijkt het bestaan meer op het leven dat de rebellen in Star Wars leiden in hun strijd tegen de Darth Vader van het Romeinse rijk in plaats van op het leven van zachtmoedige volgelingen van het Lam.

Michael Baigent en Richard leigh, schrijvers van The Dead Sea Scrolls Deception, suggereren dat een pacifistische Jezus tot de onmogelijkheden behoort. Zoals de schrijvers aangeven kwamen er, soms zelfs woordelijk, Qumranese woorden uit zijn mond. Wetenschappers beredeneren vervolgens dat de mensen die Jezus omringde afkomstig waren uit Zelootse kringen. De Bijbel zelf laat zien hoe Hij op Zelootse manier de geldwisselaars uit de tempel verdreef. In de Bijbel staat ook: “Denk niet dat Ik op aarde vrede ben komen brengen. Ik ben geen vrede komen brengen, maar een zwaard.”. Een ander gedeelte van de Bijbel vertelt dat petrus zijn zwaard opheft naar Romeinse soldaten als ze hem komen halen in Gethsemane. Dit zijn niet echt de manieren van een Zachtmoedig mens. Ook het aantal soldaten (600) roept bedenkingen op. Waarom werden er 600 soldaten gestuurd als er geen noemenswaardige tegenstand werd verwacht? Ook de kruisiging zelf is een vraagteken waard, want dit was immers de geijkte manier om met rebellen af te rekenen en niet met rabbi’s. Deze Bijbelse gebeurtenissen, die in conflict zijn met de Christelijke traditie, zijn niet in strijd met de Qumranese tekst. In tegendeel zelfs. Uit fragmenten in de Bijbelboeken, maar ook vanuit obscure hoeken die we nog nader zullen onderzoeken, blijkt dat Jezus niet meer was dan een revolutionair, maar dan wel een mystieke. Hij leefde volgens tradities van een bredere geografische en spirituele context dan zelfs de meest afwijkende geleerde zou durven beweren. Was de Meester van Galileï ver weg van Palestina, zoals sommigen beweren, gedurende de tijd van onrust?

Zou hij in India of Tibet hebben kunnen zijn voordat hij terugkeerde naar een land dat in totale chaos verkeerde? De Bijbel zelf, en dan de boeken van Paulus, voorzien in een aantal aanwijzingen. Door de poëtische en mystieke taal, de rollen openbaren een toewijding aan de Joodse wet die, in het kader van het vroege christendom, lijkt het alsof Paulus’ evangelisatie uitgesloten is voor de Zachtmoedigen, die niks te maken wilden hebben met de vreemdelingen hatende bewoners van Qumran. Helaas geeft de Bijbel niet voldoende informatie over de geschiedenis van de vroegere kerken. Wat bekend is komt uit geschiedkundige rapporten di eeuwen later zijn geschreven. Betrouwbare documenten zijn helaas verloren gegaan tijdens de val van de Joodse Tempel in het jaar 70 na Christus, de brand in de bibliotheek van Alexandrië. Morton Smith kwam met nog een reden aandragen. Hij zei dat het goed mogelijk is geweest dat de documenten die door Jezus zijn geschreven vernietigd werden na zijn dood. De geschriften van Paulus geven echter goede aanwijzing over de manier waarop het vroege christendom evolueerde van het fanatieke nationalisme van het Judaïsme naar een spirituele beweging die de westerse wereld als het ware overspoelde. Ook de ervaring op zijn reis naar Damascus onthult een ander deel van de puzzel, namelijk: mystieke communie.

Na de dood van Jezus reisde Paulus voorbij het gebied dat Judea en Palestina besloeg. Dit was een daad die niet overeenkwam met het religieuze nationalisme van de bewoners van Qumran. Zijn taalgebruik had echter veel overeenkomsten met de taal die in de rollen werd gebruikt. Was hij een Romeins agent die infiltreerde bij de Joodse rebellen. Dit was een daad die niet overeenstemde met het nationalistische karakter van de bewoners van Qumran, hoewel zijn taal veel leek op die van de rollen. Was hij misschien een Romeinse agent die geïnfiltreerd was bij de Joodse rebellen. Volgens de schrijvers Baigent en Leigh zou hij nauw hebben samengewerkt met deze rebellen. Of was hij een mystiek leider die geïnspireerd werd door progressieve openbaringen? Laten we dit eens nader bekijken.

Nadat hij op weg naar Damascus door zijn visie op Jezus was getroffen ging hij verder op weg naar Rome, Griekenland en Klein-Azië. Hier verspreidde hij een nieuw geloof dat gebaseerd was op het prijzen van Jezus.en het geloof in hem. Dit was in tegenstelling tot wat er in de rollen was geschreven. De geschriften van Johannes zijn, zoals we kunnen lezen, gebaseerd op het prijzen van de Joodse wetten en het geloof. Hou hierbij in het achterhoofd dat het Nieuwe Testament nog niet bestond. De Christelijke doctrine, zoals wij die kennen, kwam pas in 325 na Christus aan bod na het houden van de Raad van Nicaea. Toch had Pulus Jezus al tot een oosters getint figuur, in de stijl van Krishna, gemaakt. Ook zou hij in staat geweest zijn om zijn volgelingen naar een goddelijke staat, een mystiek beloofd land, te leiden. Hij predikte een verenigde heerschappij samen met Jezus. Een eenheid gevormd door innerlijk contact, de kracht van de Star Wars trilogie, een mengeling van oosterse mystiek en Perzische tweeslachtigheid.dat tot op de dag van vandaag het orthodoxe geloof bestrijd. In het orthodoxe geloof wordt eenwording met Jezus gezien als ernstige godslastering. Paulus spreekt over een inwendige mens van het hart, zoals de Veda’s van het oude India spreken over een innerlijke spirituele identiteit die verenigd is met Brahman. De Dode Zee Rollen spreken ook over deze identiteit. Ze suggereren banden, of op zijn minst gedeelde wetenschap, tussen oosterse mystici en de Joden van het Nieuwe en Oude Testament. Dat de rollen lijken op de Joodse geschriften die bekend staan als Kabbalah onderschrijft dit ook.

Eisenmann brengt de volgende openbarende vertaling van een Dode Zee tekst naar voren. Deze staat bekend onder de naam: de Acht Zaligheden om zijn gelijkenis met de Bijbelse tekst met dezelfde naam.. Zijn vertaling luidt ongeveer als volgt: “breng de kennis van je eigen binnenste naar buiten.” Deze zin lijkt, net zoals andere in de Westerse vertaling, afkomstig te zijn van de Vedas van India. Ook Jezus verwijzing naar zichzelf als zijnde het Licht van de Wereld roept overeenkomsten op met Krishna’s taal in de Bhagavad Gita. Nadrukkelijk komt in de vertaling dat het zelf, of atman in het Sanskriet, de identiteit is van Brahman, of God, die op mysterieuze wijze binnen het individu gezeteld is. (The Force?) Deze lezing is niet van Joods-orthodoxe oorsprong. Is het dan misschien zo dat de tradities van oost en west hun oorsprong vinden inde oosterse mystiek?

Ander bewijs toont ons dat Jezus onderricht gaf in de beginnende mysteries en de wetenschap van de onsterfelijkheid zoals de grote oosterse mystici. In 1958 werd door Morton Smith in een Grieks orthodox klooster een brief ontdekt die in het jaar 200 na Christus was geschreven door Clement van Alexandrië. In de brief wordt gesproken over een geheime evangelie geschreven door Markus. Het zou hier gaan over een “spirituele evangelie”, aldus Clement. …”Lezen is alleen toegestaan aan hen die ingewijd zijn in de grote mysteries.” Deze intrigerende brief, die lang voor Eusebius werd geschreven, spreekt over een geheime mystieke traditie zonder nationalistische grenzen. Dat Jezus les gaf in, en deelnam aan deze traditie is meer dan waarschijnlijk. Dat Jezus deze traditie onderwees en er aan deelnam is meer dan waarschijnlijk. Hij was dus geen slaaf van de regionale agenda’s en aldus verrees hij boven de symbolen die stonden voor goed en kwaad bij de Joden en de Zachtmoedige. Hierbij stond hij sterk tegenover de spirituele slechtheid die in corrupte priesters aanwezig was. Zou het zo kunnen zijn geweest dat Paulus de kern van het Christelijke en Vedische geloof raakte. Hij zou hierbij de politieke raakvlakken ver achter zich hebben gelaten terwijl hij de oosterse wijsheid naar de westerse wereld trachtte te brengen. Zijn lessen die een verenigde heerschappij en de innerlijke mens betroffen leken juist dat te doen. Hij propageerde juist een spirituele eenwording met Christus. Het pad van eenheid staat in de Dode Zee Rollen als volgt beschreven: …”Breng de kennis van je binnenste naar voren.”

Zou dit dan de eigenlijke bedreiging van de rollen laten zien? Spirituele vrijheid, individuele verlichting in tegenstelling tot de onderworpenheid van het orthodoxe geloof. Als we een stapje verder gaan is het dan mogelijk dat deze navolging van mystieke eenheid het hart vormde van het vroege christendom?

Teksten uit een Tibetaans klooster geven enkele aanwijzingen.

Gedurende vele jaren gaan er al geruchten de ronde dat het Vaticaan exotische teksten over het leven van Jezus achterhoudt. Deze zouden het geloof drastisch kunnen veranderen. In 1887 beweerde een Russische reiziger dat hij deze teksten in een klooster bij Himis, Tibet, had ontdekt. Toen hij is Rusland was teruggekeerd schreef hij het boek The Unknown Life Of Jesus Christ. Dit zou de reis oostwaarts van de jonge Jezus beschrijven. Het zou zijn zogenaamde verloren jaren behandelen.

Een ander boek, geschreven door Notovitch, The Life of Saint Issa, beschrijft een in India studerende Jezus. Hij zou daar de Veda’s bestudeerd hebben en ook zou hij er les hebben gegeven. Hij zou op jonge leeftijd, zo gaat het verhaal, met een groot gezelschap de Zijderoute hebben gevolgd. Vervolgens zou hij de stad Kapilavastu, de geboorteplaats van Boeddha, hebben aangedaan. In India zou hij fel hebben afgegeven op de Brahmanen, leden van de priesterklasse. Hij zou ze dezelfde behandeling hebben gegeven als de Farizeeërs zoals beschreven staat in het evangelie van Mattheüs. De door hem gebruikte taal lijkt veel op de toon die in de Dode Zee teksten wordt gebruikt. Een Indiase Swami. Abhedananda, publiceerde in 1929 een Bengaalse vertaling van de Boeddhistische teksten.

Zoals Elizabeth Clare Prophet vertelt in The Lost Years of Jesus, ondernam Nicholas Roerich, de schilder en ontdekkingsreiziger, een verkenningstocht door het verre Oosten. In zijn dagboek vertelt hij over een mystieke leer die nauw verbonden is met het Goddelijke Vrouwelijke. Deze leer zou door Jezus, wederom, in India verspreid zijn. Deze leer lijkt veel op die uit de rollen en verschilt enorm van de Vaticaanse werkelijkheid.

Als het u niet waarschijnlijk lijkt dat het Vaticaan de reis van Jezus naar India door archivarissen laat verdwijnen, denk dan maar eens terug naar de behandeling van de Dode Zee Rollen door de door het Vaticaan opgerichte Ecole Biblique. Neem ook in beschouwing dat een volgeling van Jezus, Thomas, naar India reisde en daar een missiepost bouwde. Deze wordt tot op de dag van vandaag gebruikt als gebedsplaats.

Als Jezus een groot deel van zijn korte leven in India en Perzië doorbracht, zoals de teksten zeggen, ver van Palestina, zou het militarisme van het vroege christendom minder belangrijk zijn geworden. Bij zijn terugkeer zou Jezus zich midden in het centrum van de rebellie hebben bevonden. Hij zou dit feit in principe hebben geëerd. Als hij daadwerkelijk god was, dan was hij ook een man zoals de evangeliën zeggen. Zij vertellen over Jezus dat hij huilde en kwaad werd, net zoals wij allemaal. Waarom zouden we hem het recht ontzeggen om bij zijn mensen te zijn terwijl zij vochten voor hun leven?

Stukjes van de puzzel, die door de tijd zijn verspreid, vertellen ons dat er meer achter het christendom schuilt dan we denken. De strijd over de oorsprong van het christendom woedt ongetemperd door, net zoals de strijd om het Heilige Land alsof de heiligste aller schatten, de waarheid, nog steeds gewonnen of verloren kan worden.