UFO-waarnemingen door piloten.

Piloten zijn in een betere positie dan de meeste mensen om UFO-fenomenen waar te nemen. Jenny Randles meldt vreemde waarnemingen, bijna-botsingen en identiteitsverwisselingen.

Het was een twee uur durende routine reis geweest. Vlucht BA 5061 van Milaan liep ten einde en het toestel daalde door de duisternis boven het Zuid-Engelse schiereiland op zijn aanvliegroute naar het vliegveld van Manchester.

Het was 18:48 uur en de Boeing 737 van British Airways vloog op 4000 voet, klaar om te draaien naar landingsbaan 24. Gezagvoerder Roger Wills zat aan de knuppel en vocht tegen een straffe noordwesten wind terwijl co-piloot Mark Stuart de instrumenten in de gaten hield.

Geen van beiden was voorbereid op wat ging gebeuren. "Ik zag iets uit mijn ooghoeken," verklaarde Stuart. "Instinktief reikte ik naar de stuurknuppel omdat het op ons af leek te komen. Maar voordat ik een centimeter had kunnen bewegen was het al langs ons heen."

Het voorwerp vloog met hoge snelheid rechts langs het vliegtuig- mogelijk op nog geen meter afstand van hen. Binnen drie seconden was het verdwenen. De co-piloot wendde zich lijkbleek tot zijn gezagvoerder en vroeg, "Zag je dat?" Roger Wills had het voorwerp ook gezien, hoewel geen van de passagiers het waargenomen bleek te hebben. Dat is misschien niet zo verwonderlijk, omdat de kleine zijraampjes een beperkt uitzicht bieden.

Een reconstructie van het voertuig dat bijna in botsing kwam met vlucht BA 5061.

Close encounter.

De bemanning riep onmiddellijk Manchester op en vroeg of er in hun buurt een ander toestel op de radar te zien was. De toren meldde dat er niets te zien was. Toen ze uitlegden wat ze gezien hadden, vroeg men de twee piloten of ze een "bijna-botsing" wilden rapporteren. Ze besloten even te wachten en erover na te denken.

Na de landing een paar minuten later vergeleken beide mannen hun bevindingen en maakten tekeningen van wat ze hadden gezien. Deze waren in grote lijnen gelijk. Stuart tekende een wigvormige zilveren toestel met strepen aan de zijkant. Gezagvoerder Wills vond het wat minder vastomlijnd en tekende het meer als een serie lichten, hoewel hij het eens was met de wig-vorm. Deze gelijkenis deed de mannen besluiten een bijna-botsing te rapporteren. Dan zou de Burger Luchtvaart Dienst (Civil Aviation Authority, CAA) moeten uitzoeken wat hen bijna uit de lucht had gemept.

Onderzoek.

Hoewel Wills en Stuart eerst geen interviews afgaven, lekte het verhaal uit naar de pers en kreeg het voorval enorm veel publiciteit. Juist omdat de CAA met tegenzin op het incident inging, was het een buitenkansje voor de schandaalbladen.

De CAA onderzocht iedere mogelijke verklaring voor de bijna-botsing, maar vond geen antwoord. Tenslotte begonnen ze te speculeren over UFO's- waarbij ze, misschien wel voor het eerst in een officieel rapport over een bijna-botsing, "buitenaardse activiteit" noemden.

Het feit dat de CAA de mogelijkheid van UFO's in overweging nam, werkte als een rode lap op de media. Vele vatten het op als een toegeven dat het vliegtuig buitenaardse wezens had ontmoet.

Helaas zou de faam van vlucht BA 5061 heel goed ongegrond kunnen zijn. Er zijn veel natuurverschijnselen die voor een of ander ruimteschip gehouden kunnen worden en dit zou heel goed het geval kunnen zijn bij de bijna botsing van Manchester. De piloten kunnen bijvoorbeeld een heldere vuurbal-achtige meteoriet, bekend als een "bolide", hebben gezien. De illusie van buitenaardse toestellen wordt ook gewekt door ruimteschroot, dat de dampkring binnendringt en verbrandt. Deze vreemde lichten komen onveranderlijk hoog in de atmosfeer voor en zijn daardoor buiten het bereik van de radar, zelfs als ze dichtbij lijken te zijn. Van wat we weten door ooggetuigenverslagen van verschillende andere vuurballen, komt de beschrijving van de ervaren BA 5061-piloten sterk overeen met die van een bolide.

Opname van de zogenaamde Foo-fighters.

Mysterie in de lucht.

Vreemde natuurverschijnselen hebben een lange geschiedenis in de UFO-waarnemingen. Tijdens de Tweede Wereldoorlog waren duizenden vliegtuigen in de lucht bij bombardementen en verkenningsvluchten en werden er tientallen vreemde lichten waargenomen die geallieerde vliegtuigen achtervolgden. De Amerikaanse Luchtmacht noemde ze "foo fighters" naar een stripfiguur. Wat ze pas later beseften, was dat de piloten van de as-mogendheden ze ook zagen. De lucht was bezaaid met deze schitterende lichten, die de indruk gaven de strijd gade te slaan zonder zich ergens mee te bemoeien.

Na het einde van de oorlog bleven Amerikaanse luchtmachttoestellen een aantal ontmoetingen met UFO's rapporteren. Zelfs tot op heden worden voorwerpen als de "foo fighters"- kleine lichten van maar een halve meter doorsnede- waargenomen. Zelfs ufologen zijn zich er nauwelijks van bewust dat deze waarnemingen nog steeds doorgaan en de mogelijkheid van natuurverschijnselen wordt structureel door het leger over het hoofd gezien.

Militaire gekte.

Niet alle UFO-ontmoetingen kunnen worden afgedaan als atmosferische storingen, en in sommige situaties is het leger bereid met geweld te antwoorden. In augustus 1956 waren er in één week twee afzonderlijke UFO-ontmoetingen boven Engeland. Radarsystemen verspreid over East Anglia ontdekten een vreemd voorwerp dat zich van Bentwaters naar Lakenheath bewoog. Een transportvliegtuig van de Amerikaanse Luchtmacht dat op 5000 voet vloog zag het voorwerp- een wazig geel licht- van boven. Twee Venom-piloten van de RAF stegen op en onderschepten het voorwerp boven Ely. Tot op heden houdt de bemanning vol dat ze een stilstaand voorwerp binnen radarbereik hadden, waarop ze toch niet konden "locken".

Commandant Wilbur Wright was een paar dagen later een van de twee Javelin-piloten die boven de zee bij het eiland Wright vlogen. Plotseling werd hen opgedragen hun oefenvlucht te onderbreken om een doel te onderscheppen dat op een geheime radarpost vlakbij was verschenen. Snel "lockten" ze het voorwerp en zagen het met hun eigen ogen- een heldere schijf die glom in de zon en wachtte terwijl ze er recht op af vlogen. Toen de twee vliegtuigen binnen een paar kilometer afstand waren gekomen en met hoge snelheid naderden, draaide het voorwerp uitdagend op zijn kant en schoot met ongelooflijke snelheid de lucht in. In een oogwenk was het volkomen verdwenen. Was dit een echte UFO-waarneming of het zoveelste voorbeeld van een atmosferisch verschijnsel?

Er zijn andere, soortgelijke gevallen bekend waarvoor geen logische verklaring is. In september 1976 werd een Phantom van de Iraanse Luchtmacht erop uitgestuurd om een UFO te onderscheppen aan de rand van Teheran, nadat die was gezien door mensen op de grond. De piloot bemerkte een klein voorwerp dat uit het gloeiende licht wegschoot en dacht dat hij werd aangevallen. Instinctief zette hij zijn computergestuurde apparatuur op scherp en bereidde zich voor op de lancering van een luchtraket. Toen hij op de vuurknop drukte voor misschien wel het eerste schot in een interplanetaire oorlog, stroomde alle energie uit zijn vliegtuig. Daarop keerde het voorwerp terug in de UFO en de energie in de Phantom kwam weer op een normaal peil.

In soortgelijke gevallen blijft er niet veel anders over dan te zeggen dat er een intelligent toestel bestaat met vermogens die onze "primitieve" verdediging de baas zijn. Hoewel niet uitgesloten, lijken natuurlijke en voor de wetenschap nieuwe verschijnselen minder voor de hand te liggen dan het geval was bij de "foo-fighter" waarnemingen.

Moment-opname van een promotie-video van British Airways.

Eindelijk bewijs?

Ondanks het groeiende aantal ontmoetingen in de lucht, missen we nog die ene "grote gebeurtenis" waarbij een overtuigende algemene waarneming samengaat met getuigenissen van piloten en radarregistraties. De wereld wachtte op een eerste-klas-film van het UFO-fenomeen en dit ideaal werd bereikt in december 1978 boven het zuidelijke eiland van Nieuw-Zeeland.

In de vroege uren van 21 december vroeg men de bemanning van een vrachtvliegtuig van Safe Air om uit te kijken naar ongewone radardoelen die op het vliegveld van Wellington waren ontdekt. Verkeersleider John Cordy verklaarde dat de doelen anders waren dan alles wat hij ooit eerder had gezien. Gezagvoerder Vern Powell vloog zijn Argosy naar het gebied en zag een vreemd licht dat iets meer dan 19 kilometer naast het vliegtuig langs de kust vloog voordat het verdween.

Deze waarneming en andere in dat gebied trokken de aandacht van een Australisch tv-station. Ze namen contact op met verslaggever Quentin Fogarty. Nadat de tv-maatschappij hem de bijzonderheden had gegeven, stortte Fogarty zich op deze buitenkans. Hij begon zijn verslaggeving met het interviewen van de getuigen en haalde Safe Air over om hem in de nacht van 21 op 22 december dezelfde route te laten vliegen. Maar wat daarna gebeurde, hadden Fogarty en de nieuwe bemanning van de Argosy niet verwacht.

Opnieuw verschenen er UFO's op de radar en vreemde lichten vlogen naast het vliegtuig. "Ik hoop dat ze aardig voor ons zijn," merkte Fogarty droogjes op toen de lichten vlakbij dansten voor het oog van de tv-camera.

De fil werd uitgebreid bestudeerd door optisch natuurkundige Bruce Maccabee die van Washington naar Nieuw-Zeeland vloog om de zaak te bestuderen. Maccabee was ervan overtuigd dat hier echt iets onverklaarbaars was vastgelegd, en het geval werd algemeen beschouwd als het meest overtuigende voorbeeld van UFO-realiteit.

Anderen zijn het daarmee echter niet eens. Sceptici hebben geprobeerd te bewijzen dat de UFO's iets anders waren, van sterren en planeten tot het maanlicht dat weerkaatst werd door een koolveld. De bemanning die deze route vaak vloog, gaat daar lijnrecht tegenin. Ook voor Fogarty is het een compleet raadsel.

Zijn de UFO's die bij deze directe confrontatie werden gezien een fysieke bedreiging? Bij hun beoordeling van het geval op het vliegveld van Manchester heeft de CAA blijkbaar aan de mogelijkheid gedacht. Maar ze realiseerden zich ook dat dit geval verre van uniek was.

De aanwezigheid van 3 UFO's bevestigd door dit radarbeeld.

Vriend of Vijand?

Het vooruitzicht van een botsing is niet alleen theorie. In augustus 1984 werd een Trislander van Kondair tijdens een vrachtvlucht van Stanstead naar Amsterdam met zo'n kracht door een voorwerp getroffen dat hij een motor verloor. Het toestel kon doorvliegen naar Schiphol waar het een noodlanding maakte. In de staartvin vond men een gat waar iets dwars doorheen was gevlogen. Het was geen botsing met een vogel, omdat er metalen deeltjes werden gevonden.

De CAA kon dit geval niet oplossen. In de veronderstelling dat ze met een of andere militaire technologie te maken hadden, haalde men het ministerie van Defensie erbij dat ook voor een raadsel stond. Ze hadden zelfs de theorie dat ruimteschroot uit zijn baan was geraakt, de dampkring in kwam en de botsing veroorzaakte. Een ongewoon kleine kans van één-op-een-miljoen.

Film-opname van een UFO.

Wereldwijde waarnemingen.

Ook rond augustus 1984 werden ontmoetingen in de lucht gemeld door vliegtuigbemanningen boven Tasmanië, Brazilië, Frankrijk en Rusland en er zijn er ongetwijfeld nog veel meer die niet gemeld zijn. De toename in luchtontmoetingen heeft epidemische vormen aangenomen en kan verontrustend zijn voor wie een vliegreis wil maken.

Talloze luchtvaartmaatschappijen zijn erbij betrokken geweest en de meeste willen liever niet dat hun piloten erover praten uti angst het vertrouwen van hun passagiers te ondermijnen. Als zodanig moeten we ontmoetingen in de lucht serieus nemen, ondanks het commerciële belang van de luchtvaart- maatschappijen en ondanks de spot over kleine groene mannetjes.