De Moche Cultuur.

Als je uitkijkt over de barre steeds weer veranderende zandduinen van noord Peru is het moeilijk om je voor te stellen dat er ooit een beschaving heeft bestaan in dit ruige landschap. Dit was echter het rijk van de Moche van de eerst tot en met de achtste eeuw na Christus.

Het was een uiterst goed georganiseerde samenleving die bestond uit heersers, krijgers, ambachtslieden en boeren. Ofschoon ze geen schrift hadden heeft men door het bestuderen van hun kunst en architectuur veel over dit volk geleerd.

De Moche beschaving was een van de grootste in het vroege Amerika en het volk werd naar men aanneemt geregeerd door een god-koning die kracht won en hield door het brengen van mensenoffers. Aan het eind waren deze offers echter niet meer voldoende om een serie natuurrampen tegen te houden die hebben geleid tot de ondergang van het machtige Moche rijk.

De talrijke natuurrampen zorgden voor constante veranderingen in de omgeving waardoor het geloof in de goden verloren ging en de goed georganiseerde structuur verkruimelde. Bewijzen die afgeleid zijn van het veranderde aardewerk in deze periode duiden op een buitenlandse invloed.

Geleidelijk aan begonnen de Chimu het gebied te domineren en de nalatenschap van de Moche werd vergeten tot heden. Veel van wat we hadden kunnen leren over het volk is verloren gaan tijdens de Spaanse verovering. De Spanjaarden overvielen en plunderden veel dorpen in het pre-Columbiaanse Amerika.

Een van de grootste monumenten van de Amerika's, de Huaca del Sol werd bijna geheel vernield door Spaanse schattenjagers. Ze kregen dit voor elkaar door een nabij gelegen rivier om te leiden. Door de eroderende werking van het water hoopten ze toegang te krijgen tot het goud. Meer dan de helft van de Huaca del Sol spoelde samen met de geschiedenis weg.

Kanalen.

Het vermogen om in leven te blijven in een dergelijke barre omgeving vraagt niet alleen om hard werk en doorzettingsvermogen (twee kenmerken van de Moche) maar ook een ver gevorderde techniek en kennis. Landbouw is de sleutel voor een langdurige beschaving. De Moche doorsneden het landschap met een groot netwerk van kanalen met duizenden bronnen. Een dergelijk kanaal bracht water van meer dan 90 km. verder naar de landbouwgronden. Het verbond negen riviervalleien en voedde honderden kanalen.

Het was verbazingwekkend dat deze vroege architecten het voor elkaar kregen om de glooiingshoek met een precisie van een halve graad te laten verlopen. De ontwerpers waren tot op bepaalde hoogte ook in staat om de werking van Moeder Natuur in te calculeren. Als de toevoer van water vermeerderde zorgden "remmende" stenen op de bodem van de kanalen voor een niet al te overvloedige aanvoer.

Natuurlijk konden de Moche de kanalen niet binnen de perken houden tijdens overstromingen. De boeren hoefden echter tijdens het regenseizoen niet bang te zijn dat hun gewassen ten prooi vielen aan een slecht irrigatiesysteem. De oude Peruviaanse volken bebouwden 40% meer grond dan de huidige bewoners.

Moche kunst.

De Moche hadden ook een hoge graad van ontwikkeling op het gebied van pottenbakkerij en hadden veel kennis van metaalbewerking. Aardewerken beeldjes van burgers en dierfiguren zijn veel gevonden objecten bij opgravingen. Andere potten dienden als canvas voor het afbeelden van scènes uit de uitgebreide Moche offerrituelen.

De ontdekkingen van de Tombe van de Hogepriesteres en de Heer van Sipán hebben verbazingwekkend mooie en gedetailleerde gouden voorwerpen voor de dag gebracht. Ze hadden zelfs de mogelijkheid om elektrolytisch te verzilveren. Toen de Spanjaarden de tempel van Huaca del Sol hadden veroverd, namen ze het merendeel van de aanwezige schatten mee en smolten ze om voor de terugreis naar Spanje.

Gedurende de laatste paar honderd jaar hebben plunderaars Peru's monumenten overhoop gehaald op zoek naar het resterende goud. De omgeving van de ruïnes is het best te vergelijken met een maanlandschap, dit door de talloze gaten en kraters. Ook vandaag de dag zijn archeologen bezig om de laatste Moche graven te redden voordat ze ten prooi vallen aan de rovers. Er moeten tijdens de werkzaamheden zelfs gewapende wachtposten worden weggezet.

Hieronder ziet u een paar voorbeelden van hun aardewerk. Let op de nadrukkelijke wijze waarop de tuit/handvat is aangebracht.

Hieronder een paar voorbeelden van de prachtige gouden voorwerpen die gevonden zijn.

Het masker van Sipán maakte onderdeel uit van een door grafrovers gestolen schat, maar het werd later teruggevonden door de autoriteiten. Ofschoon het een prachtig werkstuk is, is het maar een klein deel van het werk dat door de Moche werd gemaakt.

Religie van de Moche: het bloedige ritueel.

Ofschoon de bekwaamheden van het volk verbazingwekkend zijn, werden de Moche voornamelijk bekend vanwege hun bizarre religieuze praktijken. Veel van wat we over hun ceremoniële leven weten komt uit onderzoek en interpretatie van hun kunstuitingen. Tot voor kort dachten de wetenschappers dat het afgebeelde geweld deel uitmaakte van hun folklore. Opgravingen hebben echter de ware rekwisieten die bij het offeren hoorden aan het licht gebracht. Hieronder ziet u een afbeelding van een offer ceremonie. Bij krijgsgevangenen wordt de keel doorgesneden en het bloed wordt gedronken door de heerser van de Moche.

In andere religieuze afbeeldingen wordt de strijd van Moche tegen Moche afgebeeld. Dit zou een rituele strijd om de eer geweest kunnen zijn. Moche krijgers bevechten elkaar in schitterende ceremoniële gewaden. De strijd is altijd één tegen één. De winnaar wordt afgebeeld terwijl de kleding van zijn tegenstander begint weg te vallen. Het belangrijkste punt schijnt de gevangenneming te zijn en niet het doden- dit wordt zelden terug gezien in hun kunst. De gevangenen worden uitgekleed en geslagen tot ze bloedden. De naakte gevangenen worden in processie naar de piramides geleid waar het offeren op de achtergrond al bezig is.

Na het offeren werden de lichamen van de ledematen ontdaan. Kregen de priesters misschien een bepaald soort kracht na het drinken van het bloed? Men neemt aan van wel. Misschien is het een ritueel geweest waarbij de kracht van de dode ziel werd geconsumeerd om de kracht te bereiken die nodig was voor het zoeken naar visioenen en wijsheid in de bovennatuurlijke wereld. In deze betekenis is het niet anders dan de rituele strijd zoals die gevoerd werd in het rijk van de Maya's.

Tegen het einde waren de offers niet meer voldoende om deze grootse gemeenschap te helpen tijdens perioden van overstromingen en aardbevingen. Men heeft beredeneert dat de offers nog gruwelijker werden als laatste poging om de aandacht van de goden te trekken. Kon het opofferen van een jong Inca meisje, honderden jaren later, de goden van de Andes tevreden stellen? Het lijkt erop dat de volkeren van de Andes probeerden om de aarde te laten ophouden met bewegen- wat hij vandaag de dag nog steeds doet.

Hoe bizar de offer rituelen ook werden, de God van de Onthoofding (hieronder afgebeeld) was niet in staat om de krachten der natuur tegen te houden. Er zijn ritueel begraven skeletten van jonge vrouwen gevonden waarvan de benen uit de kom waren getrokken en de schedel ingeslagen was.

De God van de Onthoofding wordt vaak gevonden in de buurt
van offer altaren. Hij is half mens en half spin met enorme
slachttanden. Hij wordt soms afgebeeld met in de ene hand
een hoofd en in de andere een mes.

Hieronder ziet u de kleding van de Moche krijgers. Als u ze goed bekijkt ziet u hoe onpraktisch ze zijn voor de echte strijd. Dit maakt het dus geloofwaardig dat de Moche elkaar voor rituele- en spirituele superioriteit bevochten en niet om een politieke of economische reden.

De graftombes van de Moche.

De tombes zijn gelokaliseerd in het Jequetepeque Dal in het noordelijke deel van het gebied dat onder controle stond van de Moche. Iedere grafkamer werd gemaakt met gebakken stenen en een dak dat bestaat uit grote houten balken. De belangrijkste dode lag in een uitgestrekte houding met het gezicht naar boven. In de tombe werden ook de resten van gehele lama's en mensen teruggevonden en de dode werd geflankeerd door andere individuen.

In de tombes zijn veel voorwerpen gevonden zoals: porseleinen vazen, metalen voorwerpen, ceremoniële messen, speerpunten, sandalen, kommen, maskers en sieraden. In elke tombe stond een grote bokaal die een prominente plaats had tijdens de offerceremonies.

De meest uitgebreide van de drie tombes is die van de priesteres. Deze tombe toont aan dat de wereld van macht en welvaart niet alleen aan de mannen was voorbehouden. Sommige voorwerpen tonen aan dat er handel bestond met gebieden die 100 km. naar het oosten en wel 500 km. naar het zuiden lagen. Het opmerkelijkst was echter dat de voorwerpen de vrouw identificeerden als een priesteres zoals die werd uitgebeeld.

De plaatsen waar de tombes gevonden waren hadden bepaalde karakteristieken gemeen. Elk was geplaatst op een natuurlijke verhoogde plaats, boven de intensief bebouwde velden en dichtbij een rivier. Elke plaats was een ceremonieel complex, met meerdere piramides die gedurende honderden jaren gediend hadden gedaan voor religieuze activiteiten.

De koninklijke tombe van de heer van Sipán illustreert
de rijkdom van hun begrafenissen. Gekleed in het uniform
dat bij zijn functie hoorde, heeft deze man van bijna 40 jaar
waarschijnlijk geregeerd als een heilige god-koning van een
heilige stad in de Moche wereld.

El Nino.

De grootste vijand van de wereld van de Moche was El Nino. Het is een ironische naam want het betekent "kleine jongen". Rond 500 na Chr. begon de koele Humbolt stroom warmer te worden. De verandering van koel naar warm bracht regens voort die wel 18 maanden konden aanhouden. De uit modder opgebouwde tempels begonnen te eroderen. Bewijzen tonen aan dat het water tot een hoogte van soms wel 4,5 meter is gekomen. Tegen de tijd dat El Nino op zijn hevigst was werden de kanalen door overstromingen vernield en werd de landbouwcultuur als het ware weggespoeld. Dit was echter niet de enige slag die de Moche uitvochten met Moeder Natuur.

Bij de mond van de rivier van de Moche komen aardschollen op één punt samen. Terwijl de storm zijn eigen ravage creëerde, begon de plaat in de oceaan onder het continent te schuiven. Dit duwde de kustlijn omhoog waardoor een nieuw strand ontstond op een plaats waar eerst niets was. Aardbevingen schudde het land zoals ze nu nog steeds doen. Het verschuiven van de aarde duwde de kanalen omhoog waardoor het verloop werd vernietigd. Dit vereiste periodieke grootschalige reconstructies van de waterwerken. Bij elke gebeurtenis werd een deel van de beschikbare landbouwgrond onbruikbaar.

Tegen de tijd dat de Humbolt stroming zijn normale temperatuur weer terug kreeg werden de zandduinen die ontstaan waren landinwaarts geblazen. Rond 600 na Chr. waren alle door mensen gemaakte bouwwerken begraven. Op de foto hierboven ziet u de Huaca del Sol met daarnaast de Huaca de Luna half begraven onder het zand dat de Moche uit hun land verjoeg.